In dit blog deel ik praktische DIY-tips om zelf een leefbare, groene stadstuin te maken. Je leest welke vragen je jezelf het beste kunt stellen vóór je begint, hoe je slimme keuzes maakt in beplanting en indeling, en welke veelgemaakte indelingsfouten ik in tuinen tegenkom. Hopelijk kun je na het lezen want dit blog een sterke basis voor je tuin leggen, met meer groen, meer rust en jarenlang plezier.
Ik wil een groene tuin… waar begin ik?
Droom je van een groene, weelderige tuin midden in de stad, maar wil je niet meteen een tuinontwerper inhuren en weet je niet goed waar je moet beginnen? Dan ben je zeker niet de enige. Veel mensen verlangen naar meer groen om zich heen, maar lopen vast op keuzes, door onzekerheid of hardnekkige ideeën. Zoals de gedachte dat je een groot budget nodig hebt om een tuin in te richten (spoiler alert: wel als je alles in je tuin wilt laten betegelen) of dat je groene vingers moet hebben om een mooie weelderige tuin te creëren en te behouden. Of de veelgehoorde misvatting dat je in een schaduwrijke stadstuin weinig kunt met beplanting… allemaal. niet. waar.
Het goede nieuws is: met de juiste inzichten en een andere manier van kijken kun je zélf een leefbare, groene stadstuin creëren die bij jou en bij je plek past; ook met een minimaal budget, ook in de schaduw, ook als je geen groene vingers hebt.
In dit blog deel ik praktische en inspirerende tuintips die je helpen om overzicht te krijgen, slimme keuzes te maken en vooral: te beginnen met het indelen van je toekomstige groene tuin. Verwacht geen ingewikkelde plannen of kant-en-klaar standaardoplossingen trouwens, ik deel vooral een aantal basisprincipes die je als handvatten kunt gebruiken in de praktijk.
Voordat je planten gaat kopen of borders omspit, is het belangrijk om eerst even stil te staan bij een paar simpele maar essentiële vragen. Die vormen de basis van elke groene droomtuin, groot of klein. Daarna neem ik je mee langs de meest gemaakte fouten bij het inrichten/ indelen van een groene tuin, zodat je ze zelf kunt vermijden.
👉 Lees ook:
De meest budgetvriendelijke tuin is bovenal groen
10 vaste planten voor een onderhoudsarme border in de schaduw
Stap 1: De juiste basis voor een leefbaar, groen tuinontwerp
Een groene tuin begint niet bij planten, maar bij hoe je jouw tuin wilt kunnen gebruiken. Nog voordat je een tuinset uitzoekt of planten gaat kopen, is het belangrijk om jezelf een aantal vragen te stellen. Een groen tuinontwerp is meer dan ‘wat planten rondom het terras’ plaatsen namelijk. Er moet echt iets aan vooraf gaan...
Hoe wil ik mijn tuin gebruiken, en met wie?
Stel jezelf eerst vragen als:
- Wie gaat de tuin gebruiken en wanneer?
- Wat verlang ik van mijn tuin: rust, natuurgevoel, levendigheid, romantiek, bezinning, sociaal samenzijn?
- Wil ik vanuit huis prettig kunnen uitkijken op het groen in de tuin?
- Wil ik veel tijd buiten doorbrengen, en in welke seizoenen?
- Wil ik samen kunnen zijn (met een groot of klein gezelschap)?
- Wil ik een beschutte plek om me terug te trekken?
- Hoe gebruik ik de tuin vooral: zittend, liggend, spelend, etend, lezend, werkend?
- Wil ik door het groen kunnen struinen?
- Wil ik in de ochtendzon zitten? En in de avondzon?
- Wil ik buiten kunnen koken of tafelen?
- Waar kan ik in de zomer in de schaduw zitten?
- Is er al natuurlijke schaduw of moet ik die creëren?
- Wil ik beschut en uit het zicht kunnen zitten?
Deze vragen helpen je bepalen wat écht belangrijk is in jouw tuin.
Stap 2: Kijk goed naar je plek; dit is cruciaal
Daarna ga je je tuin observeren. In deze fase ga je niet bedenken hoe hij ‘zou moeten zijn’, maar kijk je naar hoe je tuin nu is.
Inventariseer:
- Wat zijn de afmetingen van de tuin?
- Wat is de zonligging?
- Waar komt de zon op en waar gaat hij onder?
- Welke gebouwen, muren, bomen of schuttingen zorgen voor schaduw?
- Waar is inkijk, en stoort dat?
- Hoe beweegt de wind door de tuin?
- Wat voor grond ligt er in de tuin?
- Zijn er bomen of structuren die je kunt behouden?
- Wat werkt al goed in de huidige tuin en wil je graag behouden al is het op een andere plek?
Dit zijn geen beperkingen, maar vormen juist je vertrekpunten.
Stap 3: Welke sfeer en tuinstijl past bij jou?
In deze fase onderzoek je welke sfeer en stijl bij jou past. Houd je van:
- overzichtelijk of juist los en wild?
- rustig of levendig?
- strak, natuurlijk, romantisch, modern?
Omdat woorden voor iedereen iets anders betekenen, werkt beeld hier beter. Maak een moodboard of Pinterest-bord met tuinen, planten en sferen waar je blij van wordt. Dat helpt enorm om later keuzes te maken die kloppen bij jouw gevoel én bij je tuin.
De meest gemaakte fouten bij het indelen van een groene tuin
Zelf je tuin ontwerpen en aanleggen kan ontzettend leuk zijn. Toch zie ik in de praktijk steeds dezelfde valkuilen terugkomen. Deze fouten kun je gelukkig eenvoudig vermijden.
1. Eerst een tuinset uitzoeken, daarna pas nadenken over de indeling
Veel mensen kopen eerst een loungeset en leggen daar vervolgens de tuin omheen. Dat leidt vaak tot een onlogische indeling en onrustige kijklijnen.
Tip: begin altijd met de functies van je tuin. Teken zones op een eenvoudige plattegrond (bijv. zitten, spelen, koken, lezen, wandelen, liggen, werken). Dit wordt ook wel een vlekkenplan genoemd en bepaalt uiteindelijk waar de borders en de paden komen te liggen.
2. Meer dan 50% van de tuin betegelen
Ah ja, de bekende tegeljungle. Strak, grijs en in de zomer warm genoeg om een eitje op te bakken. Te veel verharding maakt een tuin kil en statisch, is funest voor de biodiversiteit én zorgt vaak voor wateroverlast bij de eerste serieuze regenbui. Niet zo gek dus dat veel gemeenten adviseren om minimaal 50% van je tuin groen of waterdoorlatend te houden.
Begrijp mij niet verkeerd: ik snap heel goed dat je je tuin als een verlengstuk van je woonkamer ziet. Je wilt er kunnen loungen, eten, borrelen en vooral genieten. Dat betekent niet dat je ‘m ook letterlijk moet betegelen alsof je er straks een bank, vloerkleed en tv neerzet.
Een tuin mag juist tuin zijn. Met planten, leven, gezoem, geritsel en een beetje modder aan je schoenen. Dat is geen rommel, dat is natuur.
Tip: beperk bestrating tot wat écht nodig is. Gebruik groen, borders en waterdoorlatende materialen zoals split, kiezels of grasstenen.
👉 Lees ook: Hoe groener de tuin, hoe gelukkiger de mens
3. Het terras standaard direct tegen het huis leggen
Een terras direct aan het huis voelt logisch: je stapt zo naar buiten en alles is dichtbij. Toch zie ik in de praktijk dat deze keuze vaak onrust oplevert en je kijkt het grootste deel van het jaar tegen een tuintafel met stoelen aan. Het terras wordt een soort verlengstuk van binnen, terwijl de tuin zelf weinig ruimte krijgt om te ‘ademen’.
Door het terras iets van het huis af te plaatsen, ontstaat er letterlijk en figuurlijk meer diepte. Je tuin lijkt gelijk groter! Een border, een smal pad of een groene overgang tussen huis en terras zorgt voor een prettiger uitzicht vanuit binnen én voor meer privacy buiten. Je kijkt niet direct op stoelen en tafels, maar op groen dat mee verandert met de seizoenen.
Tip: experimenteer met afstand. Soms maakt één meter groen al een wereld van verschil.
4. Beplanting alleen langs schuttingen en randen plaatsen
Veel tuinen krijgen een groene ‘lijst’: planten langs de randen, een open midden. Dat is overzichtelijk, maar het maakt een tuin vaak vlak en statisch. Met alleen randbeplanting kun je de tuin in één blik helemaal overzien wat best heel erg saai is. Je mist dan gelaagdheid, spanning en verrassing. Je tuin lijkt dan vaak kleiner!
Door beplanting ook ín de tuin te plaatsen, bijvoorbeeld in eilanden, slingerende borders of losse groepen, ontstaat een veel natuurlijker beeld. Je creëert zichtlijnen, doorkijkjes en plekken om doorheen te bewegen. Dat maakt zelfs een kleine tuin groter en levendiger en veel interessanter om naar te kijken.
Tip: denk in lagen en groepen: laag, midden en hoog. Dat geldt niet alleen voor borders, maar voor je hele tuin.
5. Te weinig rekening houden met zon, schaduw en bebouwing
Zon en schaduw zijn geen vast gegeven. Ze verschuiven door de dag én door de seizoenen. Toch worden ze vaak pas opgemerkt als planten het niet goed doen of zitplekken niet prettig blijken.
Door vooraf te observeren waar de zon komt, waar hij blijft hangen en waar schaduw valt door gebouwen, muren of bomen, kun je veel betere keuzes maken. Niet alleen voor je beplanting, maar ook voor waar je graag zit, eet of ontspant.
Tip: kijk een paar dagen bewust naar je tuin op verschillende momenten. Noteer zon, schaduw en wind, en ontwerp daar je tuin omheen in plaats van andersom en hou er rekening mee dat in de winter de zon lager staat dan in de zomer.
6. Geen boom willen planten uit angst voor schaduw of ruimtegebrek
In stadstuinen hoor ik vaak: “Een boom kan hier echt niet.” Terwijl een boom juist enorm veel kan toevoegen. Bomen zorgen voor hoogte, structuur, beschutting, privacy en een natuurlijk gevoel. Ze brengen leven in de tuin: vogels, insecten en seizoensverandering, maar dat niet alleen, je tuin lijkt er veel groter door!
Het gaat niet om óf je een boom plant, maar om wélke boom. Er zijn genoeg soorten die langzaam groeien, luchtig blijven of juist gefilterde schaduw geven. Een goed gekozen boom maakt een tuin vaak helemaal af.
Tip: kies een boom die past bij de schaal van je tuin en zie schaduw niet als probleem, maar als een voordeel in de warmere maanden.
Lees ook mijn blog: Bomen voor kleine tuinen
7. Alles strak en symmetrisch willen in een kleine tuin
Symmetrie oogt netjes en gecontroleerd, maar in een kleine tuin werkt het vaak averechts. De neiging om alles links en rechts precies hetzelfde te doen, lijkt logisch, maar in de praktijk pakt het zelden harmonieus uit: de ene plek krijgt net iets meer zon of schaduw dan de ander, en na een of twee seizoenen is de perfect symmetrische indeling van je border scheefgetrokken. Het resultaat? Een tuin die juist uit balans raakt, terwijl je vanaf het begin veel meer harmonie had kunnen creëren met een iets lossere aanpak.
Een natuurlijke tuin mag bewegen. Planten groeien, zaaien zich uit en veranderen door de seizoenen mee. Door losser te ontwerpen, met variatie in bordervormen, hoogtes en structuren, ontstaat een tuin die blijft verrassen, levendig blijft en meebeweegt met de tijd.
Tip: plaats de beeldbepalende elementen van je tuin, zoals een opvallende boom, een grote struik, een bloeiende border of een tuinobject, niet symmetrisch, maar in een driehoekige opstelling. Zo ontstaat visuele balans en dynamiek: het oog wordt door de tuin geleid, de ruimte voelt groter aan en de tuin oogt levendig, zelfs als de elementen niet precies gelijk zijn. Op deze manier creëer je harmonie zonder dat alles strak en star hoeft te zijn.
8. Planten pas kiezen in het tuincentrum
Het tuincentrum is verleidelijk. Bloeiende planten, mooie kleuren, alles staat er aantrekkelijk bij. Maar zonder plan wordt er vaak gekozen op gevoel van het moment. Dat kan goed uitpakken, maar leidt ook vaak tot planten die niet passen bij de plek, de bodem of elkaar.
Door vooraf na te denken over de omstandigheden in je tuin én over het totaalbeeld dat je wilt creëren, maak je bewustere keuzes. Dan koop je niet ‘een mooie plant’, maar een plant die onderdeel is van een groter geheel.
Tip: maak vooraf een plantenlijst op thema (bijvoorbeeld schaduw, droogte, natuurlijke uitstraling). Dat geeft rust en richting bij het kiezen. Koop of bestel je planten vervolgens bij een gespecialiseerde plantenkweker ipv een commercieel tuincentrum. Bij een traditionele plantenkweker krijg je ook nog eens goed advies en koop je doorgaans sterkere, gezondere en onbespoten planten.
👉 Lees ook:
Hoe kies ik de juiste planten voor mijn groene stadstuin?
Maak van je border een groen paradijs
Waar koop je de beste planten? Lijst van traditionele, natuurvriendelijke vaste planten kwekerijen
Hulp nodig bij het creëren van je eigen groene droomtuin?
Merk je dat je hoofd vol ideeën zit, maar dat je iets meer hulp en leiding nodig hebt? Dan kijk ik graag met je mee.
Bij Tuin Natuurlijker help ik je om van jouw tuin een groene, weelderige plek te maken die klopt, met aandacht voor de mogelijkheden van de plek, de seizoenen en jouw smaak. Soms is een uur samen kijken en sparren al genoeg om weer overzicht en vertrouwen te krijgen. Soms is het fijner om het (deels) uit handen te geven.
Je kunt bij mij terecht voor:
- Tuinbezoek met plantadvies €80: ik kijk met je mee, we lopen een rondje door de tuin, ik maak wat foto’s en ik inventariseer jouw tuin, behoeften en jouw beplantingsvragen. Je krijgt een samenvatting per mail, met o.a. concrete tips en plantadvies waarmee je daarna zelf aan de slag kunt. (De reiskosten buiten regio Tilburg €0,25 per km + vergoeding van de halve reistijd worden in rekening gebracht )
- Beplantingsplan pakketten vanaf €350: van doe-het-zelf pakket met heldere instructies tot een volledig "ontzorgd pakket" waarbij ik de planten voor je verzamel en ook voor je uitzet op de juiste plek in de borders.
- De Natuurlijke 10-minutentuin: een stap voor stap gids om je eigen groene tuin te creëren, ideaal voor beginners die overzicht nodig hebben, DIY inspiratie zoeken en een coachende hand nodig hebben in het eerste jaar van de nieuwe tuin.
Of je nu een kleine stadstuin hebt met nieuwe borders of een bestaande tuin die een groene opfrisbeurt kan gebruiken: samen maken we een plantplan dat past bij jouw plek, jouw stijl én jouw wensen.